कॅटेगरी: विज्ञान

विज्ञानावर विश्वास ठेवणे, वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा अंगीकार करणे, हे अवघड का असते आणि तरीदेखील ते महत्त्वाचे का आहे, याबद्दल कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (कॅलटेक) या अमेरिकेतील विद्यापीठात विज्ञानाचे आणि वैज्ञानिक दृष्टीकोनाचे शिक्षण आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने कसे देता येईल याबद्दल संशोधन करणार्‍या सुगत दाभोलकर यांनी लिहिले आहे. अंधश्रद्धा निर्मूलन चळवळीच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या या विषयाला हात घातला […]

त्या चिनी वैज्ञानिकाचे नाव हे जियांक्वी. वय सुमारे 35 वर्षे. दोन महिन्यांपूर्वी वैज्ञानिक जगाला त्यांनी फार मोठा धक्का दिला. एका गर्भिणीच्या भ्रूणामधील जनुकं बदलून त्यांनी केलेल्या प्रयोगामुळे चक्क जुळी मुलं जन्माला आली. या जनुकबदलाच्या यशस्वी प्रयोगाची घोषणा त्यांनी केल्यानंतर वैज्ञानिक अवाक् झाले. त्यांनी घोषित केलेली किमया कदाचित फार मोठी नसेलही; परंतु मानवी पेशीतील जनुकबदल न […]

शहाणपणाचे नैतिक निर्णय घेण्यास विज्ञान मदत करते काय? नीतिमूल्ये आणि विविध प्रकारच्या श्रद्धा याबाबत जगभर मतभेद आणि संघर्ष दिसतो; पण अलिकडे विज्ञानाच्या क्षेत्रात झालेल्या संशोधनामुळे मानवाच्या भौतिक आणि नैतिक उद्दिष्टपूर्तीसाठी नवी ताकद मिळाली आहे. विज्ञानामुळे नवे गुंतागुंतीचे नैतिक कूटप्रश्न आपल्यासमोर उभे ठाकले असले तरीसुद्धा मूल्यांबाबतच्या पूर्वापार संघर्षातून नवी वाट शोधण्यास ते मदतीस येऊ शकते. मूल्यांबाबतची […]

(ले. रिचर्ड डॉकिन्स) ऋतू वसंतादिक का येती-जाती तैसेचि का होती दिन आणि राती? ऋतू वसंतादिक येती-जाती, तैसेचि होती दिन आणि राती; अचूक चाले क्रम जो असा रे, हे सृष्टीचे कौतुक, जाण सारें. अशी एक प्रसिद्ध कविता आहे. यातच ‘का?’ हा शब्द घालून ती मी या प्रकरणाचं शीर्षक म्हणून वापरली आहे. या सृष्टीला लय आहे. त्यावर […]

ध्वनी हा भौतिक उर्जेचा एक प्रकार आहे. कोणताही पदार्थ कंप पावला की, ध्वनिलहरी निर्माण होतात. या लहरींचे वहन होण्यासाठी माध्यम लागते. वायू, द्रव आणि घन या तीनही माध्यमातून ध्वनिलहरी वाहू शकतात. प्रकाश लहरी आणि ध्वनिलहरी यांच्यात महत्त्वाचा फरक असा की, प्रकाशलहरी पोकळीतून आरपार जाऊ शकतात. त्यांना माध्यमाची गरज नसते. पण ध्वनिलहरी पोकळीतून पलिकडे जाऊ शकत […]