संत तुकारामांच्या एका अभंगात अज्ञानात बुडालेल्या समाजाबद्दल कळवळा व्यक्त करणारे एक विधान आहे- ‘बुडती हे जन। न देखवे हे डोळा।’ तुकोबांच्या काळात बहुजन समाजाला विळखा घालणार्‍या अंधश्रद्धा, अंधरुढी आणि कर्मकांडे यांचा अतिरेक झालेला होता. हा विळखा सुटावा म्हणून त्यांनी अभंगाच्या रुपात समाजाच्या डोळ्यात अंजन घालण्याचा प्रयत्न केला. तुकोबांनंतर महाराष्ट्रात विविध समाजसुधारकांनी रान उठविले. महात्मा फुल्यांनी […]
औरंगाबाद येथील जाहीर कार्यक्रमात केंद्रीय मनुष्यबळ विकासमंत्री सत्यपालसिंह यांनी डार्विनच्या उत्क्रांतीवादावर हल्ला चढविला. वर्तमानपत्रातील रिपोर्टिंग जर खरं असेल, तर त्यानुसार ते म्हणाले, ‘मला डार्विनचा उत्क्रांतीवाद मान्य नाही. कारण त्याचा वेदांमध्ये कुठेही उल्लेख नाही. जे उत्क्रांतीवाद शाळेत शिकवतात त्यांचे पूर्वज माकड असले पाहिजेत; आमचे नाहीत. डार्विनचा उत्क्रांतीवाद शालेय अभ्यासक्रमातून काढून टाकायला हवा.’ सत्यपालसिंहांच्या या गर्जनेवरून उत्क्रांतीवादाबाबत […]
स्वतंत्र देश आपला देश लोकशाहीप्रधान आहे. इथे प्रत्येकाला आचार, विचार, उच्चार स्वातंत्र्य आहे. कुठेही आणि कधीही फिरण्याचे स्वातंत्र्य आहे. पण अशा देशात, काही मुलींना डांबून ठेवले जाते. प्राण्यांप्रमाणे पिंजर्‍यात ठेवले जाते. सात कुलूपबंद दरवाजांच्या आत ठेवले जाते. त्यांच्यावर बलात्कार होतात. एक-दोन नव्हे, चाळीसपेक्षा अधिक मुली आढळून येतात; तेही एखाद्या जंगलात, आदिवासी भागात, देशाच्या एखाद्या कोपर्‍यात […]
नागपूर (कोराडी) : महाराष्ट्रात प्रथमच महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या कोराडी शाखेच्या वतीने देहदान, अवयवदान आवाहन फलकाचे उद्घाटन राज्य कार्याध्यक्ष मा. अविनाश पाटील यांच्या हस्ते नुकतेच झाले. मनोगतात बोलताना पाटील यांनी सांगितले की, स्मशानभूमीत कोराडी शाखेच्या वतीने घेतलेला हा उपक्रम संपुर्ण महाराष्ट्र राज्यात पहिला आहे व सर्व 347 शाखांना स्मशानभूमीत देहदान, अवयवदानाचा संदेश व प्रेरणा देणारा […]
कंजारभाट समाजातील कौमार्य प्रथेच्या विरोधात याच समाजातील काही शिक्षित तरुण आवाज उठवत आहेत. त्यातील एक धाडसी कार्यकर्ता विवेक तमाईचिकर याचा हा लेख वाचकांना विचार करायला लावेल. परवा रात्री माझ्या मित्रांना मारहाण झाली. का तर ते जातपंचायतीच्या विरोधात बोलले म्हणून. हे आमच्यासाठी नवीन नाही. कंजारभाट समाजातले जे-जे विरोधात बोलतात त्यांना मारहाण केली जाते, जातीच्या बाहेर काढलं […]
हायमेन हा योनीवर पातळ पापुद्य्रासारखा पडदा. हा कौमार्याचं प्रतीक मानला गेलाय. मानला गेलाय असं म्हणायचं कारण म्हणजे प्रत्यक्षात हायमेनवरून कौमार्य परीक्षा ही अगदीच बेभरवशाची असते. मैदानी खेळ, मर्दानी खेळ (उदाः घोडेस्वारी) वगैरेंमुळेही हायमेन फाटलेलं असू शकतं आणि काही वेळा शरीरसंबंध येऊनही ते फाटत नाही. पण पारंपरिक समजूत अगदी उलट आहे. पुरुषांसाठी नाही का एखादी कौमार्य […]
प्रति, मा. सत्यपालसिंह, मनुष्यबळ विकास राज्यमंत्री, भारत सरकार यांस… सप्रेम नमस्कार, मी विनय र. र. एक निवृत्त विज्ञानशिक्षक आहे. मराठीतून विज्ञानप्रसार करण्याचं काम मराठी विज्ञान परिषद, पुणे विभागात करतो. विज्ञानशिक्षणाबाबत प्रयोग आणि संशोधनही करतो. पत्र लिहिण्यास कारण की, आपण 19 जानेवारीला औरंगाबाद येथील ‘अखिल भारतीय वैदिक संमेलनात’ केलेलं वक्तव्य वर्तमानपत्रात; तसंच अन्य मार्गातून वाचनात आलं. […]
बरं झालं यार ‘डार्विन’ ! तू भारतात जन्म घेतला नाहीस… नाहीतर तुझ्यातील शास्त्रज्ञ तेव्हाच मारला असता आम्ही माकडांनी… तुझ्या मनावर परंपरेचं ओझं देऊन… तुझे सिद्धांत आम्ही बुडवले असते इंद्रायणीच्या पात्रात… नाहीतर तुझ्या शोधावर अग्नीसंस्कार तरी केला असता… तुझ्या उत्क्रांतीचे रहस्य तुलाच सांगता आले नसते रे… तुझ्याप्रमाणेच तुझी प्रयोगशाळा उध्वस्त केली असती… माकडचेष्टा करून… माहिती आहे, […]
‘केसात जट आली’ तर देवीचं बोलावणं आलं, असं समजून मुलाला किंवा मुलीला देवीला सोडण्याचा प्रकार अनेक वर्षे सुरू होता. सीमाभागात – कोल्हापूर-निपाणी-बेळगाव-सांगली या भागात या प्रथेचे प्राबल्य होते. चाळीस-पन्नास वर्षांपूर्वी गडहिंग्लजच्या विठ्ठल बन्ने यांनी याविरोधात मोहीम उघडली. त्यांनी या भागात कार्यकर्ते तयार केले. यल्लम्मादेवीचा प्रभावही प्रचंड! देवीचा कोप झाला, तर ती ‘बाईचा बापय करती आन् […]
महाराष्ट्रात डॉ. नरेंद्र दाभोलकरांच्या मृत्यूनंतर राज्य सरकारने जादूटोणाविरोधी कायदा मंजूर केला. त्याची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यास मअंनिसने भाग पाडले. हा कायदा अंधश्रद्धा निर्मूलनाच्या क्षेत्रात देशासाठी पथदर्शक होता. महाराष्ट्रात हा कायदा झाल्यानंतर देशात इतर राज्यात अशाप्रकारे कायदे व्हावेत म्हणून आंदोलने सुरू झाली. आसाम आणि कनार्टक या राज्यांनी यासाठीचा मसुदा महाराष्ट्राचा वापरला. कर्नाटकाने 7 डिसेंबर 2017 पासून या […]