कोर्‍या साडीचा गंध लिंबाचा गंध भंडार्‍याचा गंध फुलांचा गंध कडू हिरवा गोड सफेद तुरट पिवळा घमघम कळना नाकाला काई येगयेगळ आज्जीन आंघोळ घाटलीती उष्ण उदकानं जसा सूर्यच ओतायलीती अंगावर निस्त्या वाफांनी धुकं भरतेल दगडी न्हाणीत जसा भिंतीना पाझर फुटल आत्ता, पण नही फुटला लिंब बांधलाता वल्या आंगाला देवासमूर केसांचा आंबाडा नारळायेवढा, आंबोली, जाईजुईचे गजरे मस्तकावर […]
प्रत्येकाकडे इतरांना सांगण्यासाठी काही ना काही अनुभव वा गोष्टी असतात. खरे पाहता या गोष्टीत स्वतः भर घातलेला भाग बराच असतो. मुळात कुठलीही गोष्ट फुगवून सांगण्याची हौस प्रत्येकात थोड्या–फार प्रमाणात असते. ऐकणार्‍यावर प्रभाव पाडण्यासाठी आपण गोष्टी फुगवून सांगत आहोत, याची कल्पनासुद्धा आपल्याला नसते. आपल्या मेंदूची ती फेकाफेकी असते व कळत न कळत आपण त्यात गुरफटून जातो. […]
सडक नाटक म्हणजे सामान्य माणसाच्या, कष्टकरी वर्गाच्या, शोषितांच्या सामाजिक, आर्थिक, राजकीय प्रश्नांची सोडवणूक करण्यासाठी, कार्यकर्त्या कलावंताने रस्त्यावरती, चौकामध्ये नाटकाच्या माध्यमातून केलेले कलेचे प्रकटीकरण नाटक होय! सामान्य माणसांना भेडसावणार्‍या समस्यांना वाचा फोडण्याचे काम सडक नाटक चळवळ आजतागायत करताना आढळते. जगामध्ये सडक नाटकाची सुरुवात ही 1918 साली रशियन क्रांतीच्या विजयोत्सवाला एक वर्ष पूर्ण झालेल्या निमित्ताने झालेल्या सडक […]
रस्त्यावरती जगतो आम्ही रस्त्यावरती मरतो, रस्त्यावरती जगण्यासाठी नाटकही करतो…. महाराष्ट्रातील दलित, शोषित, कष्टकरी चळवळीत सक्रिय असलेल्या; पण काही वर्षांपूर्वी दिवंगत झालेल्या नाटककार, दिग्दर्शक, मुक्त पत्रकार क्रांती बांदेकर यांच्या एका सडक नाटकातील गाण्याच्या या वरील ओळी आहेत. भारताला सडक नाटक (स्ट्रीट प्ले-पथनाट्य) चळवळीचा मोठा इतिहास आहे. भारतात आणि जगातील अन्य देशांत सडक नाटकाची सुरुवात ही कामगार, […]
महाराष्ट्रातील; किंबहुना देशातील सडक नाटक चळवळीत शाहीर संभाजी भगत यांचे आव्हान नाट्यमंचच्या माध्यमातून दिलेले योगदान खूपच मोठे आहे. 1977-1978 नंतर जवळजवळ 125 सडक नाटके लिहिण्यात, त्यात काम करण्यात, गीते लिहिण्यात त्यांचा काही ना काही सहभाग आहे. आंबेडकरी जलशांना कव्वाली, मुशायरातून बाहेर काढून त्या जलशांना एक नवे रूप देण्यात त्यांचा वाटा मोठा आहे. 1999 मध्ये त्यांचे […]
सध्या देशातील वातावरण अतिशय चिंताजनक आहे. शहीद डॉ. नरेंद्र दाभोलकर आणि इतर विचारवंतांच्या खुनासाठी पकडले गेलेले आरोपी हे कट्टर हिंदुत्ववादी संघटनांशी संबंधित असल्याचे आढळून आले आहे. ‘आमच्या धर्माविरोधी बोललात, तर तुम्हाला संपवून टाकू,’ ही प्रवृत्ती अत्यंत घातक व संविधानविरोधी आहे. आमच्या विचारांच्या विरोधात बोललात, तर तुम्ही देशद्रोही’ सत्ताधारी मंत्री व अनेक नेत्यांची बेताल वक्तव्ये, झुंडशाहीने […]
महाराष्ट्र अंधश्रध्दा निर्मूलन समिती आणि भारतीय संविधानाचे समर्थक समस्त समविचारींच्या सहभागाने आजच्या या धार्मिक दहशतवाद व असहिष्णुताविरोधी राज्यस्तरावरील संकल्प परिषदेच्या उद्घाटनप्रसंगी उपस्थित असणारे स्वामी अग्निवेशजी आणि उपस्थित सर्व मान्यवर वक्ते व अंनिसचे; तसेच सर्व समविचारी संघटनांचे कार्यकर्ते यांचे मी आपल्या सर्वांच्या वतीने स्वागत करतो. ‘धार्मिक दहशतवाद व असहिष्णुताविरोधी संकल्प परिषद’ अशा विषयाला घेऊन पुण्यामध्ये संकल्प […]
आपण सर्व पृथ्वीवर राहणारे मानव एका कुटुंबाप्रमाणे राहू या, वसुधैव कुटुंबकम्च्या भावनेने ओथंबून जाऊ या, सर्व मिळून वाटचाल करू या, मिळून बोलू या, मिळून मनांना एक बनवू या, मिळून सर्व निर्णय घेऊ या मिळून पृथ्वीच्या सुखाला, सौंदर्याला वाटून घेऊन त्याचा उपभोग घेऊ या या मूल्यांसाठी आपले संपूर्ण जीवन समर्पित करून, विश्वमानवतावादाचे एक अनन्य पुजारी, जातीयता, […]
“मित्रहो, प्रत्येक वक्त्याला वेळ कमी असल्यामुळे भाषणाच्या अगोदर जो दळणाचा कार्यक्रम असतो, तो मी क्रॉस केला. डायरेक्ट बोलूया भाषण आता. आपण ज्या गंभीर विषयावर चर्चा करीत आहोत, ‘असहिष्णुता : आव्हान व उपाय.’ मी दोन टप्प्यात हा विषय मांडणार आहे. कारण जो समाज, जो देश जातीय विषमतेवर उभा असतो, स्त्री – पुरुष भेदाभेदावर उभा असतो, धर्मा-धर्मातील […]
धार्मिक दहशतवाद आणि असहिष्णुतेविरोधी ही परिषद संपल्यावर आपण आपापल्या गावी जाणार आहात. कार्यकर्ते म्हणून जेथे आपणास आत्मविश्वास मिळाला आहे, तो घेऊन आपणास आपल्या ठिकाणी मोठं काम सुरू करावं लागेल. प्रत्येक ठिकाणी असा एक मोठा समूह आहे, मोठा गट आहे, ज्याचं पोट हातावर आहे. दोन वेळची भाकरी मिळविण्यासाठी ज्याला खूप यातायात, आटापिटा करावा लागत आहे. अशा […]