Categories
विज्ञान

जादुई वास्तव – प्रकरण ५

जानेवारी - २०१८

(ले. रिचर्ड डॉकिन्स) ऋतू वसंतादिक का येती-जाती तैसेचि का होती दिन आणि राती? ऋतू वसंतादिक येती-जाती, तैसेचि होती दिन आणि राती; अचूक चाले क्रम जो असा रे, हे सृष्टीचे कौतुक, जाण सारें. अशी एक प्रसिद्ध कविता आहे. यातच ‘का?’ हा शब्द घालून ती मी या प्रकरणाचं शीर्षक म्हणून वापरली आहे. या सृष्टीला लय आहे. त्यावर […]

Categories
विज्ञान

ध्वनीची गंमत

जानेवारी - २०१८

ध्वनी हा भौतिक उर्जेचा एक प्रकार आहे. कोणताही पदार्थ कंप पावला की, ध्वनिलहरी निर्माण होतात. या लहरींचे वहन होण्यासाठी माध्यम लागते. वायू, द्रव आणि घन या तीनही माध्यमातून ध्वनिलहरी वाहू शकतात. प्रकाश लहरी आणि ध्वनिलहरी यांच्यात महत्त्वाचा फरक असा की, प्रकाशलहरी पोकळीतून आरपार जाऊ शकतात. त्यांना माध्यमाची गरज नसते. पण ध्वनिलहरी पोकळीतून पलिकडे जाऊ शकत […]

Categories
चिकित्सा

गोमटेश महामस्तकाभिषेक : एक चिंतन

जानेवारी - २०१८

कर्मकांडे नाकारणारे जैनधर्मीय अलिकडे कर्मकांडे करू लागले. महावीरांनी उपदेशलेल्या कर्मानेच मनुष्य उच्च-नीच होऊ शकतो, या विचाराविरुद्धच हे लोक कर्मकांडे करीत आहेत. वैदिक व्यवस्थेच्या प्रभावातून जैन धर्माने ही व्यवस्था स्वीकारली आहे. मग तो यज्ञ असो अगर अभिषेक; पार्श्वनाथांनी ब्राह्मण कर्मठांचा यज्ञ बंद पाडला, विधिपूजा बंद पाडली. हा इतिहास काय सांगतो व आपण काय करतो, हेच यांना […]

Categories
पुस्तक परिचय

अंधश्रद्धा निर्मूलन कार्याला स्फूर्ती देणारे पुस्तक – श्रद्धाविसर्जन

जानेवारी - २०१८

पुणे इंजिनिअरिंग कॉलेजचे प्राध्यापक, य. ना. वालावलकरांनी त्यांच्या ‘श्रद्धाविसर्जन’ या पुस्तकाच्या प्रास्ताविकात श्रद्धा ही मनोभावना आहे. खरे तर मनोभावना ही द्विरुक्ती आहे. कारण मेंदूत उद्भवणाऱ्या सर्व भावनांचा समुच्चय म्हणजेच मन. भावनेचा संबंध बुद्धीशी नाही. बुद्धी आणि मन यांचा उद्भव मेंदूतच होतो. आपण जे निर्णय घेतो ते विचारपूर्वक घ्यावा. विचारांचा संबंध बुद्धीशी आहे; भावनांशी नाही. भावनावश […]

Categories
चळवळ

वैज्ञानिक दृष्टिकोन, विवेकवाद, मानवतावादासाठी जागतिक पातळीवर विचार होणे आवश्यक – अविनाश पाटील

जानेवारी - २०१८

दहाव्या जागतिक नास्तिक परिषदेचे आयोजन द्रविड कळघम चेन्नई, नास्तिक केंद्र, विजयवाडा आणि रॅशनॅलिस्ट फोरम तामिळनाडू यांच्या संयुक्त विद्यमाने ५ ते ७ जानेवारी २०१८ दरम्यान तिरुचिरापल्ली (तामिळनाडू) येथील पेरियार शताब्दी शैक्षणिक संकुल येथे केले होते. नास्तिकता-मानवतावादाचा आशावाद हा जुना विषय होता. उद्घाटन कार्यक्रमासाठी मान्यवर पाहुणे म्हणून गॅरी मॅकलेलँड, प्रमुख कार्यकारी अधिकारी ‘इंटरनॅशनल ह्युमॅनिस्ट अँड इथिकल युनियन’ […]

Categories
महिला

कळस गाठलाय बुवाबाजीनं, गाडू त्याला विवेकानं

जानेवारी - २०१८

महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या महिला सहभाग विभागातर्फे महिला सबलीकरण व प्रबोधन अभियान यंदाही ३ ते १२ जानेवारी २०१८ दरम्यान राबवण्यात आले. अभियानाला यंदाचा विषय होता ‘‘बुवाबाजी आणि महिलांचे लैंगिक शोषण.’’ गेल्या वर्षभरात संपूर्ण भारतात अनेक बुवा व बाबा या गुन्ह्यासाठी पकडले गेले आणि त्यांना शिक्षाही झाली. हे वेगवेगळ्या माध्यमांतून प्रसिद्ध झाले, तेव्हा या बुवाबाजीचं गंभीर […]

Categories
संविधान

संविधान जागर यात्रा झाली… पण संविधान जागर अविरत राहील..!

जानेवारी - २०१८

भारताचे नागरिक म्हणून आपण सर्व भारतीय लोकशाहीचा आधारस्तंभ म्हणजेच भारताच्या संविधानाला बांधील आहोत. २००७ पासून दरवर्षी अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीतर्फे ‘संविधान बांधिलकी महोत्सव’ राबविला जातो. संविधानाचा स्वीकार करून आपल्या देशाला ६८ वर्षे पूर्ण झाली आहेत, तरीही संविधानाची सर्व मूल्ये जनमानसात पूर्णतः रुजली गेली नाहीत, असे दिसते. संपूर्ण जगामध्ये भारतीय लोकशाहीला वेगळा आणि उच्च असा दर्जा प्राप्त […]

Categories
शाखा वार्ता

प्रश्न विचारणारी संस्कृती रुजवणे अंनिसचे ध्येय

जानेवारी - २०१८

-डॉ. हमीद दाभोलकर प्रत्येक गोष्टीकडे चिकित्सक व वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहत ज्या वेळेस मनामनात प्रश्न निर्माण होतील, तेव्हा भोंदूबाबा आणि समाजशोषकांचे ‘पानिपत’ झाल्याशिवाय राहणार नाही आणि त्यासाठीच अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती प्रश्न विचारणारी संस्कृती रुजविण्याचे ध्येय घेऊन पुढे जात आहे, असे मत अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे राज्य सरचिटणीस डॉ. हमीद दाभोलकर यांनी परभणी येथे व्यक्त केले. ते अंनिसच्या […]

Categories
संपादकीय

साथींना सलाम!

वार्षिकांक - २०१७

अंधश्रद्धा निर्मूलन वार्तापत्राच्या वार्षिक विशेषांकाची आमचे वाचक आतुरतेने वाट पाहत असतात. अंकातील साहित्य आणि त्याची मांडणी याविषयी त्यांच्या अपेक्षा वाढल्या आहेत. ही गरज लक्षात घेऊन या वर्षी आम्ही एक नवा प्रयोग करायचा ठरविला. तो प्रयोग म्हणजे या वर्षीच्या वार्षिक अंकात एकही जाहिरात प्रसिद्ध न करता त्याऐवजी अंकासाठी देणगी संकलन करायचे. हे काम थोडे अवघड होते; […]

Categories
स्पेशल रिपोर्ट

रत्नागिरीचा नटरंगी पाटीलबाबा

वार्षिकांक - २०१७

चार महिन्यांपूर्वी देशात रामरहीमच्या प्रकरणाने खळबळ माजली होती. आणि त्याचवेळी महाराष्ट्रात रत्नागिरीच्या पाटील बाबाच्या काही आक्षेपार्ह व्हिडीओ सोशल मिडिया व टीव्ही चॅनेल्सवर प्रसारित झाल्या. या व्हिडीओमध्ये बाबा महिलांना अर्वाच्य शिवीगाळ करताना, तरूणीसोबत नृत्य करताना दिसतो आहे. अशा या नटरंगी पाटीलबाबाच्या आश्रमास प्रत्यक्ष भेट देऊन लिहिलेला हा रिपोर्टाज खास अंनिवाच्या वाचकांसाठी…! आपल्या देशाला बाबा-बुवा-महाराज यांची नव्याने […]